چین امروز نهتنها بهدنبال تثبیت جایگاه خود در عرصه سیاست جهانی است، بلکه بیوقفه تلاش میکند خود را بهعنوان کشوری پیشگام در توسعه علم و فناوری معرفی کند. این کشور در سالهای اخیر با سرعتی خیرهکننده از یک پیرو صرف به یک پیشرو تمامعیار در حوزههای متعدد بدل شده است. شواهد نشان میدهد دستاوردهای فناوری چین ابعاد گستردهای دارد؛ از پیشرفتهای حیرتانگیز در حوزه هوش مصنوعی گرفته تا پروژههای فضایی بلندپروازانه و نوآوریهای خارقالعاده در انرژی، حملونقل، رباتیک و حتی فناوری نظامی.
در حوزه هوش مصنوعی، چین نهتنها در توسعه مدلهای زبانی و ماشینهای یادگیری پیشرو است، بلکه نخستین کودک هوش مصنوعی جهان را نیز معرفی کرده است؛ آواتار مجازی «تانگ تانگ» که میتواند احساسات انسانی را بازنمایی کند و خودمختار تصمیم بگیرد. غولهای فناوری چین رباتهایی طراحی کردهاند که دستیار جراحان یا روانشناس دیجیتال هستند. پژوهشگران چینی موفق شدهاند ماشین ذهنخوانی را توسعه دهند و شیمیدان هوش مصنوعی را بهکار بگیرند که بتواند اکسیژن را از یخهای مریخ استخراج کند. ایلان ماسک هم تصریح کرده چین آیندهای قدرتمند در این قلمرو خواهد داشت.
در فضا، چین پروژههای شگفتانگیزی را به مرحله اجرا رسانده است. ایستگاه فضایی ملی خود موسوم به تیانگونگ را تکمیل کرده و مأموریتهای متعدد سرنشیندار را به آن اعزام کرده است. این کشور نخستین گامهای رسمی را برای آوردن نمونههای ماه و مریخ به زمین پیش از ناسا برداشته و زمانبندی اعزام انسان به سطح ماه را حدود سال ۲۰۳۰ اعلام کرده است. چین حتی پرتاب اولین ماهواره آزمایشی شبکه ۶G را انجام داده تا در این فناوریهای نوظهور هم گوی سبقت را از رقبا برباید.
در حوزه حملونقل و انرژی، چین بزرگترین شبیهساز محیط فضایی و قدرتمندترین تونل باد مافوقصوت جهان را راهاندازی کرده و پیشرفتهایی کلیدی در ساخت موتورهای مافوقصوت و لوکوموتیوهای هیدروژنی ثبت نموده است. این کشور توکاماک ابررسانای پیشرفته (خورشید مصنوعی) را توسعه داده که به رکورد طولانیترین عملیات پایدار پلاسما دست یافته و راه را برای انرژی همجوشی هموار کرده است. علاوه بر این، باتریهایی طراحی شدهاند که میتوانند در دماهای منفی ۸۰ درجه سانتیگراد به کار ادامه دهند و طولانیترین کابل ابررسانای برق جهان نیز در شانگهای افتتاح شده است.
در فناوری نظامی و رباتیک، چین تمرکز ویژهای بر توسعه سیستمهای هوش مصنوعی نظامی و رباتهای انساننما دارد. مجری خبری رباتیک که بدون وقفه خبر مخابره میکند، سگهای رباتیک پیشرفته، ربات جراح مغز و سریعترین ربات مبارز جهان همگی بخشی از این دستاوردها هستند. رباتهایی نیز بهزودی وظیفه نگهداری بزرگترین تلسکوپ رادیویی زمین را بر عهده خواهند گرفت.
در دانش کوانتومی، چین توانسته رایانهای فوتونیک طراحی کند که میلیونها برابر سریعتر از قدرتمندترین ابررایانههای دنیا محاسبه انجام میدهد. ساعتهای نوری ساخته این کشور دقتی دارند که در هفت میلیارد سال تنها یک ثانیه خطا خواهند داشت. انتقال داده با لیزر بین ماهواره و زمین با سرعت ۱۰ گیگابیت در ثانیه هم نقطه عطفی دیگر در مسیر اقتدار علمی چین بوده است.
این کشور در عرصههای پیشرفته مواد نیز نوآوریهایی عرضه کرده؛ از توسعه سختترین سپرهای حرارتی برای هواپیماهای مافوقصوت گرفته تا ساخت ترکیبات فلزی با ویژگیهای بیسابقه. حتی در علوم زیستی و پزشکی هم موجی از نوآوریها را رقم زده است؛ مانند فناوریهای جدید درمان دیابت نوع ۲ و موفقیت در همگامسازی مغز میمون با رایانه از طریق رابطهای مغزی پیشرفته.
چین امروز ثابت کرده است که مسیر پیشرفت خود را با ترکیبی از سرمایهگذاری گسترده، سیاستهای راهبردی و اعتمادبهنفس ملی طی میکند. این کشور نهتنها به میدان رقابت فناوری قدم گذاشته، بلکه در بسیاری از حوزهها استانداردها را از نو تعریف کرده و رقبا را به چالش کشیده است. اگرچه بسیاری از دولتها و شرکتهای غربی نگران سلطه علمی چیناند، اما بدون تردید این موج تحول فناورانه، سرنوشت رقابتهای ژئوپلیتیکی را نیز دگرگون خواهد کرد. چین، با همه این دستاوردها، چهره تازهای از خود نشان داده: ابرقدرتی فناور که اراده کرده جایگاهش را بر بام دانش و صنعت جهان تثبیت کند.
